رادیو نوشت

رسانه ملی  و شبکه جهان گستر

World Wide Web

ناصر عابدینی 

 بنا به گفته "نگروپونته"­، ما هم اکنون در جامعه­ ای زندگی می­ کنیم که دیجیتال شده است (کاستلز، 1380). جامعه جدید جهانی، در آغاز قرن بیست و یکم شاهد ظهور ساختارهای نوین اجتماعی بوده و خواهد بود. ریشه ظهور این ساختارها در دهه پایانی قرن بیستم است. در این زمان چند رویداد که از اهمیت تاریخی برخوردارند ، چشم انداز اجتماعی زندگی انسان را دگرگون کردند. این دگرگونی­ها در حد یک انقلاب، به معنای جامعه شناختی آن بود؛ انقلابی تکنولوژیک که حول محور تکنولوژی­های ارتباطی متمرکز و با سرعت شتابانی که داشت سبب شکل دهی مجدد به بنیان­ های جامعه امروزی شد.

  ویژگی بارز این انقلاب تکنولوژیکی که بر محور تکنولوژی­های اطلاعاتی و ارتباطی، سازمان یافته است نه محدودیت دانش و اطلاعات ، که کاربرد این دانش و اطلاعات در تولید دانش ووسایل پردازش و انتقال اطلاعات، در یک چرخه بازخورد فرآیند میان نوآوری و کاربردهای نوآوری است.

  به باور مانوئل کاستلز (1380) همه جهان جدید به صورت یک شبکه درآمده، شبکه ­ای که شالوده­ های آن را اطلاعات و نظام ارتباطات الکترونیک تشکیل می­دهد. رادیو، سینما و سرانجام تلویزیون، توانستند بر ارتباطات مکتوب پیشی گیرند. به ویژه تلویزیون که توانست بیش از دیگر وسایل ارتباطی بر مخاطبان تأثیر گذارد.

  اما ظهور یک وسیله ارتباطی مؤثر همه چیز را در فضای ارتباطات دگرگون کرد :اینترنت.

اینترنت ، با یکپارچگی بالقوه متن، تصویر و صدا در یک سیستم که از چندین نقطه و در زمان دلخواه در شبکه جهانی؛ آزاد و قابل دسترسی؛ که با یکدیگر در تعاملند، پدیده­ ایست بی­ نظیر در تاریخ ارتباطات.

اینترنت آن چنان موقعیت تازه ­ای را در فضای ارتباطی آفرید که به دلیل ویژگی­ های انحصاری آن از این پدیده با نام عصر دوم رسانه ها تعبیر کردند. دراین فضای جدید همه رسانه­ های نوشتاری، شنیداری و دیداری توانسته اند و با سرعت و با سهولت در دسترس میلیون­ها کاربر در سراسر جهان قرار گیرند. به نظر کارشناسان حوزه ارتباطات، ظهور اینترنت در واقع به معنای پایان عصر مخاطبان گسترده برای وسایل ارتباط جمعی پیشین و ظهور شبکه های تعاملی است .

به هر روی نقش وسایل ارتباط جمعی به ویژه وسیله نوظهوری مانند اینترنت در زندگی انسان امروزی آنچنان تأثیرگذار شده است که می توان گفت، " بگو از چه وسیله ارتباطی استفاده می کنی تا بگویم چگونه می اندیشی و چگونه زندگی می کنی " . وبweb  یا مفصل آنworld wide web  که تارنمای جهانی و یا وب جهان گستر، ترجمه شده است و در واقع عمده ترین محیط خدماتی اینترنت است . این فضای مجازی (virtual )، امکانات چند رسانه­ ای را برای دستیابی به داده­ ها و اطلاعات در اختیار میلیون­ها نفر از کاربران در سراسر جهان قرار می­دهد.

وب ؛ سبب شده تا تبادل اطلاعات بین افراد در سراسر جهان با سرعت و سهولت ممکن شود و بسیاری از محدودیت های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی را درنوردد. از آنجا که اطلاعات موجود بر روی وب ، به شکل دیجیتال ارایه می شوند از این رو جستجو درآنهابا سهولت و با سرعت بالایی صورت می گیرد.

در مجموع ویژگیهای بر شمرده شده برای وب ، سبب می شود که این فضای مجازی، امکان بسیار مؤثری را برای ایجاد روابط اجتماعی فراهم سازد و این امکان مؤثر همان نقطه قوت و ضعف آن است. افراد و سازمان­هایی که می­توانند از این فضای تکنولوژیکی نوین در جهت آگاهی بخشی، اطلاع رسانی و ایجاد همبستگی میان انسان ها، بهره ببرند بر نقطه قوت آن تکیه کرده­اند و افراد و سازمان­هایی که در جهت خلاف موارد یاد شده از آن استفاده کنند بر نقطه ضعف آن تکیه زده­اند.

صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران طی ده سال اخیر با افزودن به ایستگاه­های خود توانسته است به طور نسبی در جذب مخاطبان هدف، موفق عمل کند. رخدادهای اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی داخلی و خارجی و ظهور تکنولوژی های نوین ارتباطی، همواره مدیران رسانه را بر آن داشته تا با درک دنیای جدید و درک مخاطبان ایرانی و نحوه استفاده مؤثر از تکنولوژی های نوین ارتباطی در بازار رقابتی بی نظیر امروز از خود نقش آفرینی کنند.

اما لحظه­ ای غفلت از درک دنیای جدید یا درک مخاطب ایرانی (و حتی غیر ایرانی) و یا تأخیر در استفاده از تکنولوژی­های ارتباطی نوین می­تواند ما را در این رقابت پرشتاب غافلگیر کند و مخاطبان را به دست دیگری بسپرد.

از آنجا که در رسانه ملی ، حدوددهها ایستگاه رادیویی و تلویزیونی در حال تولید و پخش برنامه­ اند از این رو امکانات بسیار گسترده­ای برای ارائه موضوعات گوناگون فراهم آمده است.

با توجه به گستردگی فضای وب ، در دنیای امروز و کارآمدی اینترنت برای کاربران، با قرار گرفتن برنامه­ ها (چه به شکل صوتی، چه به شکل تصویری و چه به شکل متنی) روی وب؛ مخاطبان این امکان را می یابند که به طیف گسترده­ای از داده ها و اطلاعات علمی، فرهنگی، دینی، ورزشی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دست یابند.

به هر روی به دلیل نفوذ گسترده انواع وسایل ارتباط  جمعی در زندگی انسان امروز، گفته شده که ما به همراه رسانه و به کمک رسانه­ ها زندگی کنیم. به بیانی دیگر ما در محیطی رسانه­ ای زندگی می کنیم و بیشتر محرک­های نمادین ما از رسانه هاست. از آنجا که ما همراه رسانه­ ها در دنیای شبکه­ ای - اطلاعاتی امروزی زندگی می­کنیم و از آنجا که اینترنت یکی از همراه­ ترین رسانه­ ها درزندگی امروزی است استفاده از چنین امکان مؤثری برای ساماندهی به شبکه­ های رادیویی و تلویزیونی با توجه به ویژگی­ های فضاهای مجازی میتواند رسانه ملی را در چنین بخشی تقویت کند و علاوه بر آن بر مخاطبان گسترده یک سویه در پای رادیو و تلویزیون، از مخاطبان تعاملی اینترنتی بهره مند شود.

      به نقل از فصلنامه تحلیل پیام  - سال اول - شماره اول - زمستان 1390

نشریه مرکز نظارت و ارزیابی سازمان صدا و سیما